Chiến Tranh Thương Mại Mỹ – Trung Tiếp Tục Leo Thang

0
63

Trump cần lùi lại trong cuộc chiến thương mại Mỹ Trung trước khi nền kinh tế nước Mỹ bị sa lầy.

           

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Steven Mnuchin đã gửi lời mời tới các quan chức Trung Quốc nhằm khởi động lại vòng đàm phám thương mại mới giữa hai nước. Người ta cho rằng, dường như chính quyền Mỹ đang có những bước tiến chủ động hướng tới xoa dịu căng thẳng thương mại.

Thế nhưng, Tổng thống Donald lại mới có dòng tweet “Tờ The Wall Street Journal đã sai, chúng tôi chẳng có gì để phải thỏa hiệp với Trung Quốc, họ mới là nước đang chịu áp lực cần phải thỏa hiệp với chúng tôi.” Ngoài ra, cuối tuần qua, một số nguồn tin thân cận cho biết vị tổng thống đang có dự định áp thuế suất 10% lên 200 tỷ USD hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc. Thứ Sáu tuần trước, chính ông cũng tự mình tuyên bố đã sẵn sàng áp thuế lên 267 tỷ USD hàng hóa khác của Trung Quốc nếu muốn. Chính quyền đang đe dọa áp thuế lên tất cả số hàng hóa Trung Quốc nhập khẩu vào Mỹ, trị giá lên tới 505 tỷ USD vào năm 2017.

Liệu đây chỉ là một “đòn gây áp lực trong ngoại giao” hay sẽ gây ra một cuộc chiến thương mại chính thức?

Câu trả lời nằm ở đâu đó ở giữa hai đáp án trên.

Hiện thực mà chúng ta đang phải đối mặt

Những dòng tweet gay gắt, mạnh miệng của ông Trump, sự mâu thuẫn với những tuyên bố của các thành viên trong nội các đã chẳng còn xa lạ với chúng ta. Khi mà bộ trưởng Mnuchin vào tháng 5 tuyên bố rằng Mỹ “không ở trong cuộc chiến thương mại với Trung Quốc”, Tổng thống Trump đã có những phát ngôn chấm dứt thỏa thuận ngừng bắn tạm thời giữa hai cường quốc. Sự mâu thuẫn này diễn ra tương tự trong các cuộc đàm phán với các nước khác, với Liên minh châu Âu là một ví dụ. Chỉ vài ngày trước cuộc họp với Chủ tịch Ủy ban EU Juncker vào ngày 25 tháng 7, Trump đã gọi EU là “kẻ thù” của Mỹ.

Dù những tuyên bố của vị tổng thống này đơn giản là chỉ để khẳng định vị thế số một của nước Mỹ – chính phủ của ông vẫn có mong muốn đàm phán với các nước đối tác, nhưng chúng vẫn gây ra tác động tiêu cực tới các cuộc đàm phán. Có thể Trung Quốc bày tỏ thiện ý hoan nghênh lời mới của Mnuchin, khó nói chắc được vòng đàm phán tiếp theo này sẽ đạt được kết quả gì?

Hai nước không có lòng tin ở đối phương

Một trong những trở ngại lớn nhất sẽ là đạt được lòng tin, sự tín nhiệm giữa hai nước, thứ đã bị xấu đi rất nhiều do những phát ngôn thiếu thiện chí của Trump về lời mời của Mnuchin. Điều này khiến Trung Quốc khó có thể chấp thuận nhượng bộ nhiều trong các cuộc đàm phán do lo ngại bất kỳ kết quả nào đạt được cũng có khả năng cao bị phủi bỏ một phần hoặc toàn bộ bởi vị tổng thống sáng nắng chiều mưa như Trump.

Vị thế đàm phán của Mnuchin tiếp tục suy yếu bởi những bất đồng nội bộ trong chính quyền Trumpvề cách đối phó với Trung Quốc: Trong khi cố vấn kinh tế của Nhà Trắng, Larry Kudlow ủng hộ đàm phán với Trung Quốc càng sớm càng tốt, Đại diện Thương mại Robert Lighthizer lại phản đối việc tiếp tục đàm phán, ông này cho rằng tăng thuế sẽ làm tăng vị thế của Mỹ trong các cuộc đàm phán sau này.

Nếu hai bên thực sự muốn có những tiến triển có ý nghĩa thật sự, cần có sự bảo đảm từ phía Mỹ rằng mọi nhiệm vụ, thông điệp nào Mnuchin đem tới bàn đàm phán đều được Trumo đứng sau ủng hộ. Hoặc không, chính Trump sẽ trực tiếp đàm phán với Trung Quốc. Một cơ hội tốt để khả năng này được hiện thực hóa là hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo G-20 tại Buenos Aires vào cuối tháng 11 mà cả hai ông Trump và Tập Cận Bình đều dự định tham dự. Các cuộc đàm phán do các quan chức như Mnuchin dẫn đầu nên đặt ra nền tảng và các thảo luận mang tính chuyên môn cho bất kỳ thỏa thuận mang tính quyết định nào có thể được hai vị lãnh đạo đưa ra.

Tuy nhiên, bất chấp lo ngại sâu sắc về những tác động đi kèm, những chính sách thuế quan đang được Mỹ đe dọa áp lên 200 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc đang có khả năng cao xảy ra. Nếu chính quyền ông Trump chính thức áp thuế cho gói hàng hóa mới trong tuần tới, câu hỏi đặt ra là hàng ngàn bình luận được đưa ra trong giai đoạn bình luận và các phiên điều trần công khai đã kết thúc cách đây 10 ngày đã được xem xét và ghi nhận như thế nào. Có nhiều cách tiếp cận khác nhau để áp thuế lên 200 tỷ USD hàng hóa này, hoặc dần đưa vào có hiệu lực các mức thuế suất khác nhau cho các mặt hàng khác nhau như đã xảy ra với thép (25%) và nhôm (10%), hoặc áp thuế ngay lên 50 tỷ USD hàng hóa do các chính sách và thực tiễn phân biệt đối xử của Trung Quốc liên quan đến chuyển giao công nghệ, tài sản sở hữu trí tuệ và phát minh, sáng kiến.

Một khả năng rất thấp có thể xảy ra là các cuộc đàm phán song phương sẽ xảy ra trước khi các mức thuế được ban hành. Ngoài ra còn có khả năng (xác xuất rất thấp) tạm dừng nhưng vẫn để ngỏ mối đe dọa về thuế quan trong tương lai trên bàn đàm phán, như Tổng thống Trump đã thực hiện với mức thuế suất sẽ có thể áp lên mặt hàng xe hơi trong các cuộc đàm phán với Canada và Mexico.

Trong trường hợp các chính sách thuế quan mới được công bố, mức độ biện pháp đáp trả mà Trung Quốc thực hiện sẽ ảnh hưởng tới khả năng chính quyền Mỹ rút lại lời mời cho các cuộc đàm phán.

Chính trị trong nước có thể làm chậm tiến trình áp thuế

Do lo ngại ngày càng tăng về thuế quan tới từ giới kinh doanh ở Mỹ, cử tri và các nghị sỹ khác trong của đảng của mình, khó có khả năng Trump sẽ hoàn thiện mục tiêu áp thuế đã đặt ra (ông từng đe doa sẽ áp mức thuế suất lên tới 25%) trước cuộc bầu cử giữa kỳ. Kế hoạch này sẽ được tiếp tục sau khi cuộc bầu cử kết thúc.

Trái với đợt áp thuế gần đây nhất, đợt áp thuế tiếp theo (đi kèm với các biện pháp trả đũa của Trung Quốc) sẽ ảnh hưởng tới các hộ gia đình trung lưu ở Mỹ. Các mặt hàng tiêu dùng hàng ngày như giấy, đồ may mặc, nhiều mặt hàng khác sẽ nằm trong danh sách bị áp thuế. Những đợt cao điểm mua sắp như Lễ Tạ Ơn, Black Friday, Siêu Thứ Hai Mua Sắm trong tháng 11 đang đem lại nguồn thu to lớn cho nền kinh tế Mỹ cũng như chính các vị cử tri, một phương án triển khai lần lượt theo tiến độ các chính sách áp thuế lên hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc có vẻ sẽ được áp dụng, nhằm tránh những tổn thất to lớn và đột ngột.

Chính phủ Trung Quốc cũng sẽ theo dõi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ rất chặt chẽ. Nếu đảng Dân chủ nắm phần đa số ghế, sự chi phối và tầm ảnh hưởng trong nội các của ông Trump sẽ bị suy yếu.

Mạc cho những áp lực cần chấm dứt chiến tranh thương mại, các điều kiện kinh tế thuận lợi vẫn đang củng cố vị thế của nước Mỹ. Tổng thống Trump đã tweet rằng “thị trường của chúng ta đang tăng trưởng mạnh”, nhắc tới chỉ số việc làm đạt mức kỷ lục, mức lương cao hơn và nền kinh tế Mỹ tăng 4,1% trong quý II. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng những con số này sẽ sớm thay đổi, do tác động của thuế quan ngày càng nhiều sẽ đảo ngược những thành quả kinh tế được tạo ra bởi sự kết hợp của chi tiêu chính phủ gia tăng và cắt giảm thuế.

Xét tới những tiến triển gần đây, kỳ vọng có một giải pháp nhanh chóng cho cuộc chiến thương mại là khó có thể xảy ra. Tuy nhiên, chúng ta có thể mong đợi Mỹ và Trung Quốc tiếp tục đàm phán, ngay cả khi tiếp trình áp thuế cho gói hàng hóa tiếp theo sẽ sớm được công bố để gây thêm áp lực đối với Trung Quốc.

Trong khi Trump không vội vã đi đến một giải pháp nhanh chóng cho chiến tranh thương mại, vị tổng thống đương nhiệm đã sẵn sàng khởi động chiến dịch cho cuộc bầu cử tổng thống năm 2020. Thành bại trong cuộc chiến thương mại với Trung Quốc không chỉ mang lại ý nghĩa cho nền kinh tế mà còn định đoạt vị thế của ông Trump trong cuộc tái bầu cử.

Vân Anh – Theo MarketWatch

Đăng ký nhận ngay BONUS