Cuộc Bầu Cử Giữa Kỳ Ở Mỹ Sẽ Ảnh Hưởng Đến Nền Chính Trị Thế Giới Ra Sao?

0
271
  • Cả thế giới đang theo dõi từng diễn biến của cuộc bầu cử giữa kỳ ở Mỹ.
  • Các nước đang chực chờ thu thập manh mối về ảnh hưởng trong tương lai của nền dân chủ Mỹ trên khắp thế giới, độ bền vững của chính quyền Trump và tác động có thể có của cuộc bầu cử giữa kỳ lên phong trào dân túy có xu hướng gia tăng trên toàn cầu.

Ít khi nào cuộc bầu cử giữa kỳ của Mỹ lại được theo dõi sát đến vậy trên khắp thế giới.

Lý do rất rõ ràng: tác động của nó sẽ ra sao đối với sức hấp dẫn cạnh tranh của nền dân chủ Mỹ trên khắp thế giới, những manh mối nào sẽ được hé lộ ra từ đó về tính vững mạnh của chính quyền Trump và các chính sách đối ngoại của họ và – khó tính toán nhất là tác động của nó lên chủ nghĩa dân túy và chủ nghĩa dân tộc toàn cầu.

Vấn đề đầu tiên liên quan đến nền dân chủ Mỹ đó là các đồng minh lo ngại rằng hình tượng mẫu mực của nước Mỹ đang mất đi sức hút, tạo cơ hội các nhà lãnh đạo Trung Quốc quảng bá mô hình tư bản nhà nước của họ như là lựa chọn khác khả thi hơn cho các nước đang phát triển và đã phát triển.

Ông Stephen Hadley, cựu cố vấn an ninh quốc gia của Tổng thống George W. Bush, gần đây phát biểu rằng: “Nếu bạn lo lắng về nước Mỹ thì chúng ta có rất nhiều công cụ để vận hành một chính sách đối ngoại thành công mà chúng ta mong muốn và đem lại sự thịnh vượng, an ninh cho người dân của chúng ta. Nhưng thương hiệu của chúng ta không có vẻ tốt trên toàn thế giới. Có một lý do khiến mọi người coi trọng tuyên bố của Trung Quốc rằng họ có một mô hình mới. Đó là bởi vì chúng ta trông không tốt lắm.” 

Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, các quan chức Liên Xô đã thất bại trong việc chứng minh được rằng hệ thống Cộng sản của họ có thể mang lại tiến bộ kinh tế và xã hội. Tuy nhiên, khi mà nền chính trị Mỹ càng bị sa vào vũng lầy phân hóa và nó càng kém hiệu quả trong việc giải quyết các vấn đề cốt lõi, thì những mô hình độc tài hấp dẫn hơn sẽ xuất hiện.

Ông Hadley nói, “Nền kinh tế của chúng ta vẫn chưa có được sự tăng trưởng toàn diện bền vững. Chính sách của chúng ta rất khó chịu. Có hàng loạt các vấn đề xã hội, ngân sách, nợ, cải cách nhập cư, mà chúng ta đã biết là phải giải quyết trong nhiều năm qua, nhưng chúng ta vẫn chưa làm như vậy … Chúng ta nhất định phải giải quyết một số vấn đề còn tồn đọng kéo dài.”

Thứ hai, cả đồng minh lẫn đối thủ sẽ đánh giá xem kết quả bầu cử sẽ nói lên điều gì về khả năng hoàn thành nhiệm kỳ đầu tiên và có lẽ là khả năng thắng cuộc bầu cử thêm bốn năm nữa của Tổng thống Trump. Điều đó sẽ giúp thúc đẩy các quyết định nhập hội với chính quyền này hoặc “ẩn mình chờ đợi” trước các vấn đề gây tranh cãi bao gồm cả tình hình leo thang căng thẳng trong mối quan hệ của Mỹ với Iran trước đợt trừng phạt mới trong tuần tới, các cuộc đàm phán tiếp theo với Bắc Triều Tiên, tương lai của lệnh trừng phạt lên Nga và một loạt các xung đột về thương mại và đàm phán từ Trung Quốc cho đến châu Âu.

Cuối cùng, cuộc bầu cử giữa kỳ có thể ảnh hưởng đến những nền chính trị có bầu cử trên toàn thế giới. Về mặt này, cuộc bầu cử không chỉ là một cuộc trưng cầu dân ý về hai năm nhậm chức đầu tiên của Tổng thống Trump mà còn về thương hiệu chính trị dân túy mà ông đại diện. Mặc dù nhà chính trị dân túy này bị lung lay trước ngày bầu cử của ông, nhưng nó xuất phát một phần từ nguồn cảm hứng mà ông tạo ra cho các chính trị gia cùng chí hướng trên thế giới.

Nó không chỉ đơn thuần là Trump nữa, mà còn là môi trường chính trị và xã hội quy mô rộng hơn của Mỹ có sức ảnh hưởng toàn cầu. Có một vài ví dụ như: phong trào “me too” (cả tôi nữa) đã tạo ra một phản ứng dữ dội chống lại hành vi quấy rối tình dục và hành vi sai trái trên toàn thế giới, đặc biệt là (nhưng không chỉ) ở châu Âu. Các cuộc tuần hành của phụ nữ và những nhà khoa học khởi xướng tại từ Mỹ được nhân rộng ở những nơi khác.

Đồng thời, lời nói và hành động qua câu “American First” (Nước Mỹ là số một) của chính quyền Trump đã tiếp lửa cho các nhà lãnh đạo có cùng chí hướng. Ở châu Âu, các nhà lãnh đạo như vậy thường xuyên kết nhóm cùng các chính trị gia có tinh thần chống nhập cư, trong khi ở Mỹ Latinh thì nổi lên các chiến dịch chống tham nhũng. Nhưng trên cả hai lục địa, các ứng cử viên dân túy đều nhắc đến nguồn cảm hứng của Donald Trump.

Cũng như Trump, các ứng cử viên như vậy đã được hưởng lợi thế do các chính trị gia theo trường phái bảo hộ sự ổn định không thể giải quyết những mối lo ngại ngày càng tăng trong xã hội của họ về tác động của tốc độ toàn cầu hóa và thay đổi công nghệ nhanh chóng, trong khi điều đó khiến người đi bầu cử bị lưỡng lự.

Tinh thần chống nhập cư rất hăng hái trong lòng các cử tri mà Trump đã khơi gợi lên trước cuộc bầu cử giữa kỳ là thứ đã cung cấp một phần động lực cho các nhà vận động Brexit trước cuộc bầu cử của ông. Kể từ khi Trump nhậm chức, tinh thần đó đã giúp mở đường cho sự trỗi dậy của chính phủ dân túy ở Ý. Mặt khác, tâm lý chống nhập cư làm tiếp thêm động lực phản đối Thủ tướng Đức Angela Merkel, và cuối cùng nó đã thúc đẩy khiến bà đưa ra quyết định từ chức lãnh đạo đảng Dân chủ Thiên chúa giáo trong tuần trước.

Cũng trong tuần vừa qua, Thủ tướng Áo Sebastian Kurz cho biết ông sẽ không ký hiệp ước toàn cầu về vấn đề di cư của Liên Hiệp Quốc (LHQ) trong đó đưa ra các mục tiêu nhằm điều hướng tốt hơn cho dòng người tị nạn và xác định quyền của họ. Vào tháng 7, toàn bộ 193 quốc gia thành viên LHQ ngoại trừ Mỹ đã bày tỏ sự ủng hộ của họ đối với hiệp ước này. Sau khi Mỹ từ chối tham gia, Thủ tướng Hungary Victor Orban cũng tuyên bố bãi ước.

Tuy nhiên gần đây ở Mỹ Latinh, phong trào dân túy đã nổ ra mạnh mẽ nhất. Chiến thắng của ông Andrés Manuel López Obrador qua cuộc bầu cử Tổng thống ở Mexico mang thông điệp chối bỏ tầng lớp chính trị ở nước này khi họ không đủ khả năng giải quyết các vấn đề của Mexico – và nó rất giống với kiểu tư duy bầu cử từng tạo nên chiến thắng của ông Trump.

Tuy nhiên, tác động đó thể hiện rõ ràng nhất ở Brazil vào tuần trước nữa, khi đất nước này bầu vị cựu quân nhân Jair Bolsonaro làm Tổng thống. Trong lúc cử tri đang cực kỳ thất vọng với vấn nạn bạo lực, tham nhũng và thất nghiệp, ông đã tự quảng bá mình là một ứng cử viên mang tư tưởng tự do về mặt kinh tế và bảo thủ về mặt xã hội. Điều đó đã giúp ông giành được trái tim của 57 triệu người Brazil, bao gồm cả những người truyền giáo, những doanh nhân và những người theo phe cực hữu. Tuy nhiên, những người chỉ trích ông lại lo ngại trước quan điểm ủng hộ rõ ràng của ông đối với chủ nghĩa độc tài không khoan nhượng.

“Chắc chắn rằng ông Trump sẽ có một đồng minh tuyệt vời ở bán cầu nam,” ông Bolsonaro từng nói. “Ông Trump là một hình tượng cho tôi … và theo nhiều cách cho Brazil.”

Cuộc bầu cử của Brazil có thể dẫn đến mối quan hệ lịch sử chặt chẽ với Mỹ. Khi còn là ứng cử viên, vị Tổng thống mới này từng chỉ trích về tầm ảnh hưởng của Trung Quốc tại Brazil, công kích chế độ cánh tả của Venezuela, và cho biết ông sẽ dời đại sứ quán Brazil tại Israel tới Jerusalem và thề sẽ rút khỏi hiệp định Paris về biến đổi khí hậu.

Ngày thứ Ba tuần này chắc chắn hầu hết người Mỹ sẽ theo dõi liệu đảng Cộng hòa của Tổng thống Trump có thể nắm giữ Thượng viện và Hạ viện hay không và ông Trump sẽ có tác động ra sao trong phần còn lại của nhiệm kỳ và có thể là trong lần tái đắc cử tiếp theo.

Tuy nhiên, các tác động toàn cầu sẽ có ảnh hưởng lớn hơn so với cuộc bầu cử này trong bối cảnh các mô hình chính trị toàn cầu đang được so sánh thiệt hơn, tính rủi ro cao đối với khả năng lãnh đạo của ông Trump và tác động ngày càng tăng trên toàn cầu của nền chính trị dân túy.

Đăng Khoa – Theo CNBC

Đăng ký nhận ngay BONUS