Vì Sao Không Nên Đầu Tư Vào Cổ Phiếu Trả Cổ Tức Cao

212
Thời gian đọc: 5 phút

Cổ phiếu trả cổ tức cao như cổ phiếu năng lượng vốn được tiếng là có mức cổ tức đều đặn; với giá trị tăng lên theo từng năm. Cụ thể, các công ty dầu mỏ lớn luôn là những lựa chọn đầu tư đáng tin cậy nếu muốn kiếm lời từ cổ tức. Các công ty này thậm chí nhẵn mặt trong danh sách Dividend Aristocrats với thành tích tăng trưởng cổ tức liên tiếp trong nhiều thập kỷ.

Nguồn: Getty Images.

Song trong thập kỷ vừa qua, ngành công nghiệp năng lượng bị đảo lộn hoàn toàn. Năng lượng tái tạo đã vượt mặt than trong sản xuất điện. Phương tiện giao thông chạy bằng điện đã giành thị phần từ phương tiện chạy bằng động cơ đốt trong. Giá hàng hóa giảm kéo biên lợi nhuận của các công ty dầu khí đi xuống. Kết quả là, cổ tức ngành năng lượng không còn được đảm bảo như thoạt nhìn. Cổ phiếu trả cổ tức cao ExxonMobil, Chevron và Total đang đề ra tỉ lệ cổ tức quá cao. Điều này có thể sẽ khiến họ gặp rắc rối trong dài hạn.

Cổ phiếu của các ông lớn dầu mỏ liệu có phải cổ phiếu trả cổ tức cao

Trong suốt thế kỷ qua, dầu mỏ là một ngành kinh doanh hái ra tiền nên thường có cổ phiếu trả cổ tức cao. Lượng tiêu thụ toàn cầu không ngừng tăng và cơ hội thu lời ở khắp mọi nơi, từ chiết xuất, lọc cho tới tiếp thị xăng và khí tự nhiên. Nhưng kể từ năm 2005, lượng tiêu thụ dầu tại Mỹ giảm và tốc độ tăng trưởng toàn cầu gộp chỉ đạt 1%/năm.

Dữ liệu tiêu thụ dầu tại Mỹ – YCharts

Đồng thời, giá dầu và khí tự nhiên giảm một phần là do nguồn cung dầu đá phiến tại Mỹ tăng. Nguyên nhân cũng đến từ các yếu tố vĩ mô như cạnh tranh từ năng lượng tái tạo trong lĩnh vực sản xuất điện (đối trọng với khí tự nhiên). Thị phần sản xuất phương tiện giao thông vốn bị thống trị bởi các phương tiện chạy bằng dầu, nay đã san sẻ một phần cho phương tiện giao thông chạy bằng điện.

Giá dầu thô Brent giao ngay – YCharts.

Trong bối cảnh tăng trưởng cầu chững lại và giá giảm, không có gì ngạc nhiên khi kết quả tài chính của các công ty dầu lớn đều ảm đạm.

Cỗ máy sinh dòng tiền đang chậm lại

Nói cho cùng thì, các công ty dầu chi trả cổ phiếu trả cổ tức cao nên có dòng tiền tự do lớn. Nói cách khác, dòng tiền từ vận hành phải lớn hơn vốn đầu tư vào các dự án  thì mới đủ để trả cổ tức.

Nhìn vào biểu đồ dưới đây, có thể thấy dòng tiền tự do của ExxonMobil, Chevron và Total đã chững lại, thậm chí giảm từ từ. ExxonMobil là công ty có thành tích tệ nhất trong thập kỷ qua, với dòng tiền tự do âm trong năm qua.

Dữ liệu dòng tiền tự do của ExxonMobil – Ycharts.

Biểu đồ đầu tiên thể hiện dòng tiền tự do từ kinh doanh không dùng để trả cổ tức hoặc mua lại cổ phần. Trong biểu đồ thứ hai, dòng tiền tự do dài hạn không đủ để chi trả cổ tức trị giá hàng tỉ USD. Gần đây, dòng tiền tự do của Total đã tăng trở lại và đủ để trả cổ tức, trái ngược với giai đoạn 2012-2017.

Khi dòng tiền tự do giảm dần theo thời gian, giá trị cổ tức chi trả tăng lên và vượt quá lợi nhuận từ kinh doanh, các công ty không có nhiều lựa chọn về nguồn tiền trả cổ tức. Cách giải quyết thông thường sẽ là phát hành nợ. Đây cũng chính là cách mà đa số công ty kiểu này đang áp dụng.

Gánh nặng nợ gia tăng

Theo biểu đồ dưới đây, trong thập kỷ vừa qua, nợ dài hạn của mỗi công ty đều tăng dần. Đây là một xu hướng đáng lo ngại, khi mà dòng tiền tự do đang giảm và triển vọng dài hạn của ngành ngày càng kém hứa hẹn hơn.

Tổng nợ dài hạn theo quý của ExxonMobil – Ycharts.

Vấn đề là chu kỳ phát hành nợ để cổ phiếu trả cổ tức cao trả rất khó để phá vỡ. Hoặc là dòng tiền phải tăng tới mức đủ để trả cổ tức; hoặc dần dà giá trị cổ tức phải giảm xuống. Hiện tại, báo cáo tài chính của các công ty này có thể được cải thiện đáng kể chỉ bằng việc ngừng trả cổ tức. Nhưng nước đi này hẳn sẽ không nhận được sự hưởng ứng từ những nhà đầu tư trọng cổ tức. 

Tương lai của các ông lớn dầu mỏ không còn xán lạn để trở thành cổ phiếu trả cổ tức cao

Biểu đồ trên đây mới thể hiện bước đầu trong một xu hướng dài hạn của các công ty dầu. Nhìn vào lĩnh vực mà các công ty sản xuất ô tô đang đầu tư, không khó để nhận ra tương lai của giao thông nằm ở các phương tiện chạy bằng điện. Dần dà, việc này sẽ làm giảm lượng tiêu thụ dầu; gia tăng áp lực về lợi nhuận và dòng tiền lên các công ty dầu.

Để thích nghi, một số công ty đã thử cải tiến mô hình kinh doanh. Total đang đầu tư hàng tỉ USD vào năng lượng tái tạo hòng đi trước xu hướng suy giảm của dầu mỏ. Triển vọng quá độ sang năng lượng tái tạo của hãng này có vẻ sáng sủa hơn ExxonMobil và Chevron. Cả hai công ty này đều gạt phăng mọi cơ hội đầu tư vào năng lượng tái tạo.

Nhưng dù nhìn từ góc độ nào, các nhà đầu tư cũng không nên kỳ vọng vào Cổ phiếu trả cổ tức cao trong thời gian tới. Tỉ lệ cổ tức 9,1% của ExxonMobil, 6,4% của Chevron và 7,7% của Total dường như tốt tới mức không tưởng ngay cả với một cổ phiếu trả cổ tức hậu hĩnh. Rất có thể, đó là vì những con số này thực sự không tưởng.

>> Xem thêm: Cổ Phiếu Trả Cổ Tức Cao Bất Chấp Thị Trường Đang Bất Ổn

Thu Trang- Theo Nasdaq