Chiến Tranh Mỹ-Trung: Khi Các Nước Lớn ‘Ăn Miếng Trả Miếng’

82

usa b china trade war - Chiến Tranh Mỹ-Trung: Khi Các Nước Lớn ‘Ăn Miếng Trả Miếng’

Thông tin cơ bản 

Chiến tranh thương mại là thuật ngữ được sử dụng để mô tả xung đột kinh tế. Theo đó, để đối phó với chủ nghĩa bảo hộ, các nước đặt ra các rào cản thương mại như thuế quan, hạn chế và hạn ngạch đối với nhau. Nó sẽ trở thành một cuộc chiến tranh thương mại khi mục tiêu đó là thiết lập các rào cản thương mại của chính họ để ứng phó với nhau. Về cơ bản, một nước sẽ áp thuế mục tiêu đối với nền kinh tế nước khác nhằm bảo vệ nền kinh tế của chính họ, hay gây tổn hại cho kinh tế nước kia.

Chiến tranh thương mại có thể bắt đầu nếu một nước cho rằng các thông lệ thương mại của nước khác là không công bằng, hoặc khi các liên đoàn lao động trong nước gây áp lực buộc các chính trị gia phải làm cho hàng nhập khẩu ít thu hút người tiêu dùng hơn. Chiến tranh thương lại cũng là kết quả của việc hiểu nhầm về lợi ích lớn của hoạt động thương mại tự do.”

Ví dụ, nước A và nước B đều sản xuất gà cao su. Sau đó, nước B bắt đầu trợ cấp cho việc sản xuất gà cao su, nghĩa là chính phủ nước B đang trả một phần chi phí sản xuất, do đó giảm giá sản phẩm cho người tiêu dùng. Nước A không hài lòng về điều này vì không ai mua gà cao su của họ cả khi sẽ rẻ hơn nếu mua từ nước B. Vì vậy, nước A có 2 phương án: Họ có thể thương lượng với nước B hoặc áp thuế đối với gà cao su nhập khẩu, điều sẽ làm tăng chi phí cho gà cao su của nước B, trừng phạt nước B. Nếu nước B muốn xuất khẩu gà cao su sang nước A, họ sẽ phải trả thuế cao hơn. Sau đó, nước B có thể ‘phản công’ bằng việc áp thuế. Nếu việc áp thuế tiếp diễn qua lại giữa hai bên, điều này sẽ được coi là chiến tranh thương mại.

Các nước thường xuyên có tranh chấp và xung đột thương mại. Để giải quyết việc này, họ có thể tìm đến Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và yêu cầu WTO phân xử tranh chấp, sau đó quyết định ai đúng ai sai. Tại đó, các nước có thể tự thương lượng với nhau. Phương án còn lại (được chính quyền TT Trump chọn) đó là áp thuế đơn phương đối với hàng hóa của nước kia với hy vọng nước đó sẽ rút khỏi cuộc chiến.

Mọi việc diễn ra ra sao? 

Vào ngày thứ Sáu, 06/07/2018, chính quyền TT Trump áp mức thuế lớn lên 34 tỉ đô la hàng hóa Trung Quốc. Các khoản thuế này nhắm đến sản phẩ công nghệ từ tivi màn hình phẳng, phụ tùng máy bay và thiết bị y tế đến linh kiện lò phản ứng hạt nhân và máy móc tự vận hành.  Mặc dù phần đa người Mỹ không nhận thấy hậu quả của các khoản thuế này—tức là bạn sẽ không đi đến cửa hàng và thấy giá phụ tùng máy bay ưa thích tăng thêm 15%—nền kinh tế Trung Quốc chắc chắn bị tổn hại. Các khoản thuế từ Mỹ đặc biệt nhắm đến hàng hóa công nghệ cao của Trung Quốc nhằm đánh bại sáng kiến “Sản xuất tại Trung Quốc năm 2025” nhằm biến Trung Quốc thành cường quốc sản xuất tiên tiến.

Vài giờ trước thời hạn nửa đêm ngày thứ Sáu đó, TT Trump đẩy mọi việc đi xa hơn khi cảnh cáo rằng nước Mỹ có thể áp thuế đối với hơn 500 tỉ đô la hàng hóa Trung Quốc, tức là gần bằng tổng số hàng nhập khẩu vào Mỹ từ Trung Quốc năm 2017.

Đáp lại, Trung Quốc cũng áp thuế đối với nông sản của Mỹ như thịt heo (bộ phận đóng góp 39 tỉ đô la hàng năm vào GDP của Mỹ), đậu nành và bo bo. Các khoản thuế của Trung Quốc nhắm vào nông dân Mỹ và các cơ sở công-nông nghiệp lớn tại khu vực Trung Tây của Mỹ, là nơi có các cử tri đã bỏ phiếu cho ông Donald Trump năm 2016. Các nhóm có sức ảnh hưởng về chính trị này chính là đối tượng mà phía Trung Quốc tìm cách gây tác động mạnh, trực tiếp bằng việc áp thuế. Khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2018 đến gần, nếu cử tri ủng hộ TT Trump cũng như lĩnh vực trang trại nông nghiệp mạnh mẽ của Mỹ bị đánh mạnh nhất bởi các khoản thuế này, thì có thể họ sẽ gây áp lực khiến Trump phải hạ thấp các rào cản.

Tại sao lại là Trung Quốc? Và tại sao lại xảy ra bây giờ? 

Vậy thì tại sao lại là Trung Quốc và tại sao lại xảy ra bây giờ? Lý do đầu tiên đó là các mối lo ngại ngày càng tăng về thông lệ hoạt động kinh tế của Trung Quốc. Phần lớn thuế quan mà chính quyền TT Trump áp dụng bắt nguồn từ một cuộc điều tra liên bang về các hành vi sai trái của Trung Quốc liên quan đến sở hữu trí tuệ. Chính quyền TT Trump đặt ra các mức thuế để trừng phạt Trung Quốc giao dịch quyền tiếp cận thị trường Trung Quốc đối với các chương trình công nghệ nước ngoài. Mặc dù các mối lo ngại này là chính đáng, chúng đều tồn tại dưới thời TT Bush và TT Obama. Cả hai vị tổng thống này đều không áp thuế lớn như ở mức hiện tại.

Lý do thứ hai là về thâm hụt thương mại của Mỹ với Trung Quốc. Theo dữ liệu mà Bộ Thương mại Mỹ công bố, chênh lệch giữa hàng hóa Mỹ xuất khẩu sang Trung Quốc và hàng hóa Trung Quốc nhập khẩu sang Mỹ tăng lên khoảng 375,2 tỉ đô la vào năm ngoái so với mức 347 tỉ đô la vào năm trước đó. Chính quyền TT Trump đã cam kết xóa bỏ khoảng cách thương mại và đổ lỗi việc giảm hoạt động sản xuất của Mỹ và phụ thuộc vào hàng hóa nước ngoài gây ra sự mất cân bằng này. Với các khoản thuế mới nhất, chính quyền TT Trump hy vọng xóa bỏ tình trạng tăng thâm hụt thương mại và trừng phạt Trung Quốc.

Điều này có ý nghĩa gì với người dân Mỹ?

Như vậy, bạn nghe nói rằng hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đang tham gia cuộc chiến tranh thương lại? Điều này có ý nghĩa gì với người đang sống và làm việc tại Mỹ?

Đầu tiên, cần hiểu là vấn đề thương mại Mỹ-Trung không xảy ra tách biệt với các vấn đề khác. Nó xảy ra trong bối cảnh kinh tế toàn cầu, trong đó hàng hóa được mua được sản xuất và bán qua nhiều nước khác nhau trước khi đến với đích đến cuối cùng. Khi Mỹ áp thuế đối với Trung Quốc, trung tâm sản xuất lớn nhất thế giới, điều này có thể ảnh hưởng đến nhiều nước khác, các sản phẩm và doanh nghiệp phụ thuộc vào chuỗi cung ứng toàn cầu này.

Nghiên cứu của Viện Kinh tế Quốc tế Peterson cho thấy trong một ngành như máy tính và sản phẩm điện tử, phần đa các doanh nghiệp ngoài Trung Quốc hoạt động tại Trung Quốc cung cấp 87% hàng hóa sẽ bị ảnh hưởng bởi thuế quan, trong khi đó các công ty Trung Quốc chỉ cung cấp 13%. Trong nền kinh tế toàn cầu với các mối tương quan với nhau, gần như là không thể nhắm đến một nước hay một ngành mà không ảnh hưởng đến các nước, các ngành còn lại.

Các khoản thuế này có thể gây tổn hại cho doanh nghiệp Mỹ thậm chí còn nhiều hơn các công ty tại Trung Quốc mà chính quyền TT Trump nhắm đến. Nghiên cứu của Ngân hàng Dự trữ Liên bang San Fransisco năm 2011 cho thấy, với mỗi đồng đô la chi cho mặt hàng gắn mác “Sản xuất tại Trung Quốc”, thì 0,55 đô la sẽ chảy vào dịch vụ sản xuất tại Mỹ. Đây là một ví dụ nữa về việc tăng thuế và khơi mào chiến tranh thương mại trong nền kinh tế toàn cầu có thể gây tổn hại trở lại cho doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ ra sao.

Người tiêu dùng Mỹ sẽ không nhận thấy các hậu quả từ cuộc chiến Mỹ-Trung trong một khoảng thời gian.  Khi doanh nghiệp phải bù trừ cho chi phí cao hơn do các khoản thuế mới, họ sẽ phải chuyển gánh nặng đó sang cho người tiêu dùng. Và cần một thời gian để các chi phí kinh doanh cao hơn này về đến các cửa hàng. Giá sẽ tăng, nhưng không phải là một sớm một chiều.

Thu Hằng – Theo investorpedia