Vi Rút Corona Có Thể Giúp Châu Âu Giữ Ổn Định Đồng Euro

21

Châu Âu có thể trỗi dậy mạnh hơn bao giờ hết từ cuộc khủng hoảng vi rút corona. Điều đó nghe có vẻ lạ tại thời điểm này khi nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang lao đao và dịch bệnh đã cướp đi sinh mạng của hơn 100.000 người dân Châu Âu. Tuy nhiên, giữa bối cảnh ảm đạm hiện nay, có những tin tức tích cực nhà đầu tư không nên bỏ lỡ.

photo 1588389601166 158838960152432204138 - Vi Rút Corona Có Thể Giúp Châu Âu Giữ Ổn Định Đồng Euro

Hôm thứ Hai (18/5), chính phủ hai nước Pháp và Đức đã tuyên bố thay mặt 27 nước thành viên cho Ủy ban Châu Âu vay 500 tỷ Bảng, tương đương 550 tỷ USD và số tiền này sẽ được dùng để giải cứu “những ngành nghề và khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất.” Chính phủ các nước Ý và Tây Ban Nha cũng nhanh chóng thể hiện sự đồng tình đối với kế hoạch này, đánh dấu lần đầu tiên trong nhiều thập kỷ, bốn nền kinh tế lớn trong khu vực đồng tiền chung châu Âu đồng thuận với một chính sách kinh tế quan trọng.

Sáng kiến Pháp – Đức là minh chứng thể hiện thiện chí của các nhà lãnh đạo Châu Âu, đánh dấu một bước tiến có tầm ảnh hưởng sâu rộng. Chỉ tương đương 3,5% tổng sản phẩm quốc nội của Châu Âu năm 2019 và được giải ngân trong nhiều năm, con số đang được đề xuất này quá ít ỏi so với mức độ tổn thất kinh tế do vi rút gây ra cần được bù đắp. Tuy nhiên, nó có thể là sự khởi đầu của một sự chuyển đổi mang tính “Hamilton”, biến khu vực đồng tiền chung euro thành liên minh tiền tệ và kinh tế vận hành.

Sau cùng, đây là những gì các nhà đầu tư sẽ có được: một mức sàn mới cho tài sản của người dân Châu Âu trong những lần suy thoái sau, và một thị trường thu nhập cố định mới mà một ngày nào đó có thể là đối trọng của chứng khoán Trái Phiếu Kho bạc Hoa Kỳ xét về quy mô và tính thanh khoản.

Dù trước đó Ủy ban Châu Âu thay mặt EU phát hành trái phiếu nhưng chỉ nhằm mục đích cho chính phủ các nước thành viên vay. Ủy ban Châu Âu chỉ là một thực thể truyền qua (pass-through entity), không phải là bên đi vay thực sự. Tương tự, việc Ủy ban này chi tiêu vào cơ sở hạ tầng và dịch vụ công không có gì mới nhưng cho đến nay, việc chi tiêu đó luôn lấy từ ngân sách đóng góp của các nước thành viên.

Kể từ khi đồng euro ra đời năm 1999, nó như một gọng kìm cản trở khả năng ứng phó trước suy thoái một cách hữu hiệu của khối này. Vấn đề là mỗi một quốc gia trong khu vực đồng tiền chung Euro đều sử dụng cùng một loại tiền tệ làm mệnh giá cho các khoản nợ của mình, vì vậy các nhà đầu tư không có lý do riêng để ưu ái nợ của chính phủ nước họ hơn nợ của nước khác. Điều này có nghĩa là chi phí vay của chính phủ nhiều nước thường tăng khi triển vọng kinh tế của những nước đó xấu đi.

Khi Châu Âu rơi vào suy thoái, chi phí tín dụng tăng cao buộc chính phủ các nước phải cắt giảm chi tiêu đối với các dịch vụ và cơ sở hạ tầng thiết yếu ngay cả khi cơ sở thuế thu hẹp do việc làm giảm và di cư tăng cao. Thay vì “giảm đau”, chính phủ các nước Châu Âu lại thổi bùng nó lên. Đây là lý do tại sao nhiều nhà đầu tư luôn đặt cược vào sự sụp đổ của đồng euro mỗi khi có luồng tin tức xấu.

Tình hình gần đây đã phần nào được cải thiện nhờ các biện pháp của Ngân hàng Trung Ương Châu Âu ECB. Nhưng ngay cả bây giờ, khi ECB cam kết chi hàng tỷ euro để mua trái phiếu, mức độ vay nợ của chính phủ ở khu vực đồng tiền chung Châu Âu dự kiến sẽ ít hơn nhiều so với chính phủ Hoa kỳ. Robin Brooks và Jonathan Fortun, các chuyên gia kinh tế tại International Institute of Finance, gần đây đã kết luận rằng việc Châu Âu không mặn mà vay nợ và chỉ chi tiêu ở mức vừa đủ sẽ khiến nền kinh tế khu vực này chìm sâu hơn vào suy thoái và phục hồi chậm hơn so với một nước Mỹ “liều lĩnh” hơn nhiều.

Chỉ có một giải pháp bền vững có thể giải quyết triệt để vấn đề này: nền kinh tế Châu Âu cần có nợ chung tương ứng với đồng tiền chung của nó. Việc gộp các khoản nợ hiện tại của chính phủ các nước là không thể nếu không có thay đổi liên quan đến hiệp ước giữa các bên, các chính phủ cũng không thể tự phát hành nợ mới một cách riêng lẻ và được cả Châu Âu bảo lãnh. Điều đó có nghĩa là phương pháp khả thi nhất là để Ủy ban Châu Âu vay nợ và chi tiêu vào những hạng mục được ưu tiên chung giống như cách Ủy ban này sắp sửa làm, theo đó giảm bớt nhu cầu vay nợ của chính phủ các nước trong khu vực và tự chi theo mục đích riêng. Dù gì, như Jean Monnet, một trong những người sáng lập nên Liên minh Châu Âu thường nói, “Châu Âu sẽ được rèn giũa trong các cuộc khủng hoảng, và sẽ là tổng hòa các giải pháp được sử dụng để đối phó với các cuộc khủng hoảng đó.”

Đối với các Nhà đầu tư, một kịch bản xán lạn sẽ là khi khu vực đồng tiền chung Châu Âu có các thể chế chung: bảo hiểm thất nghiệp chung, bảo hiểm tiền gửi chung, hệ thống hưu trí chung, đầu tư cơ sở hạ tầng chung và quốc phòng chung. Điều đó sẽ đồng nghĩa với việc nền kinh tế bớt chìm sâu vào suy thoái hơn và phục hồi nhanh hơn, sau cùng, sẽ có một thị trường trái phiếu mới, khả sánh về mặt quy mô với thị trường Trái phiếu Kho bạc của Hoa Kỳ.

Có lẽ không phải chờ đến khi vi rút corona tàn phá, Châu Âu mới dịch chuyển theo hướng đó nhưng ít nhất cuộc khủng hoảng này cũng làm nảy sinh nhiều thứ tốt đẹp.

Thu Trang – Theo Barrons